.jpg "American Gangster: Corruptie volgens het boekje")
Buitenbeentje
Tijdens de verfilming van Thomas Harris’ Hannibal in 2001 zocht Ridley Scott naarstig naar een mogelijkheid om de film maar niet te openen met die vismarkt shoot-out van de roman. “Ik vond het vreselijk”, gaf hij later toe. “Elke thriller begint tegenwoordig met een shoot-out!”. En dat is heel kenmerkend voor de man die liever geen platgetreden paden bewandelt. Niet voor niets cast hij graag vrouwen in hoofdrollen (Alien, Thelma & Louise), wekte hij een uitgestorven genre weer tot leven (Gladiator) en creëerde hij met Blade Runner de depressieve keerzijde van Star Wars.
Jawel, Ridley Scotts carrière karakteriseert zich als dat van een buitenbeentje. Misschien maakt de beste man niet altijd even bewonderenswaardige meesterwerken, zijn eigenzinnige onderwerpen dwingen tenminste respect af. Zo komt het dat zelfs flop G.I. Jane nog enige waarde heeft als politiek statement voor vrouwen in het leger, terwijl Kingdom of Heaven, ondanks de zwakke rol van Orlando Bloom, af wil rekenen met het ‘religie is oorlog’ gedachtegoed. Zelfs toen hij A Good Year maakte wisten we dat we geen pretentieus vehikel moesten verwachten, maar een simpele doch fijne film. Waarom een man met deze achtergrond zo graag American Gangster wilde maken, is dan ook een raadsel. De film vertelt immers vooral een ‘rise-and-fall’ verhaal van cocaïnedealer Frank Lucas, wat simpelweg niet genoeg is voor iemand als Scott. Uit alle macht probeert hij nog te benadrukken dat de Afro-Amerikaan opviel door geen onderdeel uit te maken van de Italiaanse onderwereld, maar ook deze details blijken geen effect te hebben op de weinig verrassende ontwikkelingen van het plot.
Corruptie & Loyaliteit
Om toch nog dieper in te gaan op het materiaal zorgt hij voor een gewichtig personage aan de andere kant van de wet, detective Richie Roberts (Russell Crowe), die de cocaïnedealer moet opsporen en inrekenen. Door vervolgens de grootste corruptie aan de kant van het politiekorps weer te geven, wat in sterk contrast wordt gezet met de gezellige familiebijeenkomsten in Lucas’ huis, heeft Gangster toch nog een vernuftig element. Sinds Heat en The Departed is een dergelijke ‘aan beide kanten van de wet heerst corruptie en loyaliteit’ boodschap echter lang niet meer genoeg om er een volledige film op te baseren.Toch slaagt American Gangster als sfeerportret met vlag en wimpel. Zoals we van de regisseur inmiddels mogen verwachten vangt hij het drama in prachtige blauwtinten met veel gevoel voor schaduw, belichting en mise-en-scène en ook Steve Zaillians script zit vakkundig in elkaar. Scott weet ons dan ook wel te vermaken, maar nergens te verrassen. Denzel Washington is nu eenmaal de perfecte persoon om Lucas gestalte te geven, terwijl we ook Russell Crowe alweer een tijdje geleden hebben ontdekt. Kortom, hij speelt op safe.
Als Scott in de ontknoping dan toch nog een intelligente twist opvoert, is het eigenlijk al te laat. De forse kritiek die plots geleverd wordt op de Amerikaanse regering en diens leger, waarin schokkende feiten aan het daglicht worden gebracht, was ook wel weer te verwachten. De Britse regisseur is nooit iemand geweest die graag met de Amerikaanse vlag loopt te zwaaien, waardoor American Gangster vooral opgevat kan worden als een sombere beschouwing op diens passieve en corrupte juridische systeem dat maar al te graag zijn oogjes dichtknijpt.
