Valkyrie: Ottman wordt volwassen

Het is altijd leuk om een componist op te zien groeien. Hoewel John Ottman voor The Usual Suspects al aardig wat dramatisch materiaal schreef en zich voor Superman Returns aan John Williams-achtige composities waagde, is oorlogsthriller Valkyrie het eerste project waarvoor hij echt volwassen muziek moest schrijven. En dat is hem gelukt.

Oprecht

Het wordt eigenlijk meteen al duidelijk tijdens de openingstrack They’ll Remember You; een lofzang met operatische grandeur aan het huis van kolonel Claus von Stauffenberg, de man die het aandurfde een aanslag te plegen op Adolf Hitler. Koor wordt de laatste jaren maar al te vaak gebruikt om kracht bij te zetten aan verder zwakke composities, maar de oprechte toon en de prachtige soprano van Sylke Schwab rechtvaardigen deze adaptatie van Goethe's gedicht Wanderers Nachtlied II volledig. Bovendien pleit het voor de componist dat dit meteen ook de laatste maal is dat hij het koor zal gebruiken.

In tegenstelling tot wat deze spectaculaire opening doet vermoeden, is Valkyrie dan ook geen theatrale ode aan de dapperen der tweede wereldoorlog, maar in de eerste plaats een pakkende suspensescore die niet al te gemakkelijk in het gehoor ligt. Zo zijn er, afgezien van de terugkerende melodielijn uit They’ll Remember You in de afsluitende adagio Long Live Sacred Germany, nauwelijks thematische ontwikkelingen te bespeuren en worden zware paukslagen niet geschuwd.

Terwijl John gemakkelijk had kunnen uitpakken met dat grootse drama, is het dan ook bewonderenswaardig dat Valkyrie gedomineerd wordt door strijker ostinato’s tijdens de ‘planning’ scènes en kille electronica tussen het klassiek orkestrale landschap. Maar het past prima; het intense Bunker Bust vloeit naadloos over in de elegante piano van Midnight Waltz, waarop A Place to Change de luisteraar meteen weer in de intriges gooit met lage uitstoten van het koperwerk en zenuwachtige percussie.

Onderhuidse onrust

En hoewel de melodisch sterke tracks vrijwel allemaal geschreven zijn in samenwerking met orkestrator Lior Rosner, is het in dat behoedzame gebruik van koperwerk, percussie en strijkers waarin Ottman ook zelfstandig aantoont heel goed te weten waar hij mee bezig is. Valkyrie borrelt van onderhuidse onrust en dreigende uitspattingen, op gepaste plaatsen onderbroken door tijdsbepalende bronmuziek, waaronder Duitse clubmuziek The Officer’s Club, gezongen door Katharine Mehrling.

Dat wil overigens nog niet zeggen dat de anti-Ottmans ineens volledig overstag zullen gaan; zij die niet zozeer geloven in de kracht van het sfeerscheppen zullen grote stukken uitroepen tot underscore, zeker na de grote beloften van die eerste vier minuten. En, toegegeven, dat fenomenale hoofdthema wordt pijnlijk vaak onbenut gelaten; enkele melodische hints in de dramatische intermissies had geen kwaad gekund. Maar meerdere luisterbeurten zullen onthullen dat de score weliswaar in de laatste akte ingekort had kunnen worden, maar niet zomaar voortkabbelt en meer richting heeft dan aanvankelijk het geval lijkt.

Tegenstanders van Ottman zullen genoeg kastanjes in de hete vuren van Valkyrie vinden om hem neer te halen; na de grandioze opening zal de kille suspense van de resterende score aanvankelijk als een teleurstelling komen, terwijl ook het gebrek aan slim geplaatste motieven en thema’s niet iedereen zal behagen. Maar Valkyrie is een volwassen en bovenal oprechte thrillerscore vol onrust en dreiging, die op de juiste momenten de nodige klassieke elegantie opvoert om van begin tot eind te boeien.