Hitler, was dat nou nodig?
Claus von Stauffenberg (Cruise) heeft het niet zo op de kleine man met de streepsnor. Omdat hij zelf een hooggeplaatst officier is, heeft hij goed zicht op zijn geliefde Heimat die ten onder gaat aan het nationaalsocialisme. Na de zoveelste trein richting de concentratiekampen is de maat vol: hij besluit met enkele collega’s die zijn overtuiging delen een moordaanslag op Hitler te plegen en de regering omver te werpen. Mocht de operatie mislukken, dan hebben ze in ieder geval laten zien
dat niet elke Duitser het eens was met de praktijken van de Nazi’s.Dat laatste mag ze dan zijn gelukt, het primaire doel – de dood van Hitler – werd wel gemist. Want zoals we allemaal weten, hield Hitler het pas voor gezien toen de Russen op de voordeur klopten. Zie er dan nog maar eens een spannende film van te maken, zou je denken. Toch voelde regisseur Bryan Singer wel wat voor het verhaal, en samen met de schrijver die ook verantwoordelijk was voor The Usual Suspects, ging hij aan de slag.
Turbo
Omdat het eindpunt van de film wel vaststond, was het zaak om de weg ernaartoe zo enerverend mogelijk te maken. Daarom is het wat opvallend dat nagenoeg alle zijpaadjes die normaal nog wel eens de kop op willen steken, door Singer zijn vermeden. Alleen de aanslag en de planning ervan zijn in Valkyrie van belang. En juist van dat verhaal is bekend dat het eindigt in een anticlimax. Om het publiek toch op het puntje van de stoel te houden, werd er dan ook voor gekozen om flink het gaspedaal in te drukken. Zodoende gaat Valkyrie met zo’n sneltreinvaart kaarsrecht op zijn eindbestemming af, dat de reis toch nog thrilling genoeg zou moeten zijn.Dat is alleen niet het geval. Want door de vaart schiet Valkyrie eigenlijk tussenstations voorbij die best wat meer aandacht verdienden. De hele operatie is voor een groot gedeelte gestoeld op een politiek steekspel vol wantrouwen en verraad, maar de situaties waar Claus en zijn kornuiten in terecht komen zijn nauwelijks delicaat of instabiel te noemen. Zonder nadenken ontvangt Claus een potentieel nieuw verzetslid met blond haar en blauwe ogen op kantoor met de openingszin: "Ik ga Hitler verraden, doe je mee?". Misschien had hij bij een negatief antwoord al een clou klaarliggen waarmee hij het aanbod nog snel als Duitser-mop kon verbloemen? We zullen het nooit weten, want de jongeling stemt in.
Conform de norm
Valkyrie haalt zijn voornaamste pluspunten uit het besef dat het scenario zich grotendeels echt heeft afgespeeld en de wijze waarop het Berlijn van 1944 wordt gereconstrueerd. Kosten noch moeite zijn gespaard om de locaties en aankleding zou waarheidsgetrouw mogelijk te laten lijken. Maar dat zijn beide zaken die niet afhankelijk zijn van de creatieve inventiviteit van de regisseur. Decor en kostuums zijn vaak een kwestie van geld en het feit dat het echt is gebeurd, is ook niet veel meer dan mooi meegenomen. Singer (maar ook de scriptschrijver) had best wat meer zijn handtekening op het eindresultaat mogen zetten. Het ziet en klinkt weliswaar goed, logisch vooral, maar het is allemaal netjes conform de Hollywood-standaard. Dat is bij superheldenfilms (X-Men, Superman Returns) niet zo’n probleem, maar een onderwerp als dit had wel gebaat bij een wat minder generieke en meer gespecialiseerde aanpak.Het wordt nog wel het beste geïllustreerd door de cast. Met veteranen als Bill Nighy, Kenneth Branagh, Tom Wilkinson en Terence Stamp heb je nogal wat acteerjaren in huis. Toch weten ze allemaal niet veel diepgang aan hun personages te geven en praten ze allemaal Engels in hun eigen typerende dialect. Ook Cruise is niet echt overtuigend. Een heldenrol is hem normaal wel toevertrouwd, maar Von Stauffenberg is geen Ethan Hunt. Toegegeven, het wordt hem niet makkelijk gemaakt door het script. Twee á drie momentjes met zijn Frau (ons aller Carice waar louter op basis van haar speeltijd verder geen zinnig woord over te zeggen is) moeten de tragische en heldhaftige beslissing illustreren, maar ze zijn voorbij en vergeten voordat je er erg in hebt.
