Suspense in een nieuw jasje
Treinen waren vooral in klassieke films de perfecte omgevingen voor thrillers. Maar het claustrofobisch effect van een beperkende ruimte werkt ook goed in het actuelere Transsiberian. Toeristen, misdadigers en detectives: de Transsiberische Express is een schuilplaats voor mysterie en een bewegingsruimte voor exotische karakters. Anderson toont tevens de koude Siberische steppes en de Russische burgers uit de lagere sociale klasse en actualiseert hiermee het oude genre.
Meer dan een thriller kan Transsiberian eigenlijk beschouwd worden als een vernieuwing van de Hitchcockiaanse suspense. De focus van de film ligt constant op Jessie (Emily Mortimer), een Amerikaanse die dankzij haar man en haar geloof een ruw verleden achter zich heeft gelaten, die ze echter nog niet helemaal vergeten is. De zware last die zij zowel fysiek als geestelijk met zich meedraagt, is bij de kijker constant bekend. Deze alleswetende rol van het publiek houdt de aandacht scherp. Maar waar de klassieke suspense-vorm duidelijk onderscheid maakt tussen de good en bad guys om zo de sympathie of afkeer te vergroten, trekt Anderson een veel vagere grens. Transsiberian bestraft niet de misdaad en dit is erg leuk en origineel. Driedubbele agenda´s
Alle karakters uit Transsiberian verbergen iets. Behalve bij Jessie is dit ook bij Carlos (Eduardo Noriega) al vrij snel duidelijk. De gladde praatjes duiden op dubbele intenties, maar door zijn aantrekkelijke verschijning en speels geflirt valt ook hij in de smaak. Vooral door Jessie, die een veel spannender verleden lijkt te hebben dan haar man en stiekem toekijkt hoe Carlos met Abby de liefde bedrijft. Maar de goedmoedige Roy (Woody Harrelson), een fanaat van oude locomotieven met een sociaal aanstekelijk gedrag, blijkt aan het einde van film toch niet zo dom als hij in eerste instantie doet geloven. Hoe belangrijk is zijn geloof en stelt hij niet zijn eigen belang voorop? De mysterieuze Abby (Kate Mara) is ook een verhaal apart. Is ze echt gelukkig met Carlos? Aanvankelijk observeert ze dan ook meer dan dat ze echt een woord uitbrengt. In Transsiberian zijn het juist de onverwachte keuzes en de dubbele agenda´s van de meest onopvallende personages die ons aan het einde van de reis weten te verrassen.Pasar desapercibidos, don’t stand out
Transsiberian is ook origineel en vernieuwend vanwege haar internationale karakter. De vier verschillende nationaliteiten op productioneel vlak worden voor een groot deel letterlijk doorgetrokken in de taal en de culturele referenties die de film constant maakt. Noriega lijkt wel een wandelend woordenboek en wisselt voortdurend zijn eigen gedachten in het Spaans met de gewone Engelse spreektaal af. Dit maakt zijn karakter erg geloofwaardig en vernieuwend. Dit zien we ook bij de Russische detective Grinko, die zeer goed wordt neergezet door Ben Kingsley.In Transsiberian zijn dan ook duidelijk de sporen van Andersons interesses terug te zien, die zich voor zijn films specialiseerde in Russisch en antropologie. Ook de clash die ontstaat door de aanwezigheid van de twee Amerikanen binnen een bijna vijandelijke omgeving doet hier een aardig schepje bovenop. Volgens Carlos moeten Roy en Jessie dan ook hun best doen, en: ‘pasar desapercibidos, don’t stand out’.
Jammer is wellicht dat de film wel voortdurend opbouwt naar een grote gebeurtenis die er nooit echt komt. De onverwachte plotwendingen scheppen deze verwachting, terwijl ze ook duidelijk de karakters in het verhaal vormgeven, iets wat wel goed gebeurt. Verder is ook de cameravoering van Xavier Jiménez erg origineel. Het constant zoekend en bewegend beeld doet sterk denken aan de cinema verité. Het gebruik van deze hand-held stijl binnen een klassiek genre creëert een mysterieuze sfeer van dynamiek en realisme.
