The Duchess: Stereotypisch Rachel

In The Duchess zet regisseur Saul Dibb modepopje Keira Knightley in om te vertellen over de onderdrukte hertoginnen die in de 18e eeuw maar één taak hadden: kinderen baren en gehoorzamen aan hun (veelal uitgehuwelijkte) man. Lees; veel girlpower en gevechten voor vrouwenrechten, waar componiste Rachel Portman uiteraard het best de muziek voor kon schrijven.

Plechtstatig

Na Pride & Prejudice mag Keira alweer rondparaderen in weelderige kostuums temidden van een authentieke 18e eeuwse omgeving, door Dibb gemodelleerd naar Stanley Kubricks kostuummeesterwerk Barry Lyndon. Dit geeft Portman permissie om dat te doen wat ze zo graag (en goed) doet: schaamteloze romantiek en dramatiek creëren met strijkers die daar volledig de ruimte voor krijgen. En hoewel ze tevens harp en piano gebruikt, zijn het precies de thema’s die gebracht worden op de viool waar de score in uitblinkt. Normaal gesproken zou dit al snel sentimenteel klinken, maar de gekozen filmische stijl zorgt ervoor dat het werkt.

Het voornaamste thema, dat van Keira’s hoofdpersonage Georgiana, krijgt meteen in de openingstrack een volledige uitwerking met een solo voor viool en daarachter een grootschalig strijkerensemble. Meeslepend, statig en schaamteloos romantisch, oftewel; klassiek Portman. Het secundaire thema is minder luchtig en onderschrijft de opstapelende intriges in de film. Het begint in een laag akkoord, maar geleidelijk aan klimt het omhoog en verwoord daarmee de stijgende frustraties van de vrouwelijke personages. De eerste keer dat het opduikt is op subtiele wijze in Mistake of Your Life, maar het wordt in het ongemakkelijke Gee and Grey Make Love uitgewerkt met een begeleiding van strijkers op halve noten.

Klassiek melodieus

Doordat de structuur van het secundaire thema dicht naast dat van Georgina’s (primaire) thema ligt, kunnen beide melodieën gemakkelijk worden gecombineerd, wat Portman dan ook steeds vaker doet naarmate de score vordert. Beide thema’s worden bovendien veelvuldig gebruikt, wat van The Duchess een melodieuze score maakt zoals deze tegenwoordig nog slechts weinig geschreven worden. Overigens niet zo verwonderlijk, want melodie is altijd al een belangrijk onderdeel geweest van de muziek van Rachel Portman.

De gespannen strijkers van Rape en de tragische harp en violen van Some Things Too Late, Others Too Early bepalen in sterke mate de algehele toon van de score. Af en toe breekt Portman los van dit plechtstatige drama: Six Years Later en Gee and Gray in Bath zijn duidelijk frivoler van aard en openen met geplukte strijkers om vervolgens uit te monden in een volwaardige versie van het hoofdthema. Het zijn deze welkome momenten die de verder vrij tragische toon van de score weten te doorbreken.

Zoals gebruikelijk weet de componiste een vol geluid neer te zetten dat nergens in de film aflaat. Dat is ook wel logisch; van Chocolat en Emma tot aan Oliver Twist, mevrouw Portman is al haar gehele carrière aan het oefenen met het schrijven voor de strijker. Door op deze wijze al haar kenmerken aan te stippen toont Portman zich een beperkt musicus, die niettemin wel precies weet waar ze mee bezig is. The Duchess is daarmee een prachtig werkje binnen zijn genre, maar het zal verder weinig doen voor Rachels carrière.

Voor dit vrouwen-kostuumdrama was Rachel Portman een voor de hand liggende keuze en ze schrijft dan ook een voor de hand liggende score. Cue: veel romantische strijkers, tragische violen en prachtige thema's die slim worden afgewisseld en gecombineerd. The Duchess is dan ook een prachtig klassiek werk met een mooie volle klank, maar door zijn voor de hand liggende karakter is het weinig opzienbarend en zal het niets voor Portmans carrière doen.