Inspiratie
Wanneer Knowing over tien jaar genoemd zal worden tijdens een evaluatie van Marco Beltrami’s carrière, is de kans groot dat men niet verder komt dan het noemen van de laatste vijftien minuten van deze score. Niet omdat de rest niet het vermelden waard is, maar omdat Beltrami in deze grande finale plots een grootschalig orkest uit de kast trekt voor majestueuze crescendo’s in de goede traditie van John Williams’ Close Encounters of the Third Kind.
Plots is Knowing geen beklemmende thriller meer, maar een grootschalige scifi-fantasyfilm die de in de voorgaande vijftig minuten zo zorgvuldig opgebouwde beklemmende toon volledig omver blaast. Het is dan ook verleidelijk om dit werkje enkel uit de kast te trekken voor een kwartiertje luidruchtig bombast en daarmee al het voorgaande te skippen, maar daarmee zou je voorbij gaan aan het meest interessante gedeelte van de muziek. Dat laatste, dat is immers maar bombast volgens het handboek. In dat voorgaande, daar toont Beltrami zijn ware inspiratie.Dat hij die inspiratie dan weer moest halen van grotere goden die hem voorgingen, dat kun je bestempelen als ‘jammer’, maar in Hollywood-termen heet dit ‘hommage’. Juist in die opbouwende suspensemuziek is het immers duidelijk dat Beltrami goed heeft gekeken naar meesters als Bernard Herrmann en Jerry Goldsmith. Zo’n vijf minuten in de score, tijdens het omineuze EMT, wordt dit al duidelijk: het neerwaartse motief dat de dreiging van het onbekende aankondigt is vrijwel een kopie van het hoofdmotief voor Ridley Scotts ruimtehorror Alien.
Onderhuids
Maar niet elke verwijzing is zo banaal; over het algemeen gaat het om de onderhuidse spanning, waar Beltrami meer tijd in steekt dan zijn generatiegenoten. Met diverse neerwaartse motieven (jawel, elk motief bouwt hier af), schel koperwerk, hoge fluitjes (Moose on the Loose) en aanzwellende strijkers op halve noten (It's the Sun) creëert de componist hier een muzikaal landschap dat nu eens niet aan elkaar hangt van elektronische sfeerschepping en toch lekker ongemakkelijk aanvoelt.Van de enerverende korte uithalen op de cello in Door Jam en New York (a la Psycho, maar ook recentelijk liet James Newton Howard dit trucje in The Happening nog horen) tot aan het plukken van diezelfde strijkers in epiloog-track New World Round voelt dit werkje in positieve zin lekker traditioneel aan, niet te verwarren met 'cliché'. Die onderhuidse, vaak atonale dreiging zorgt echter niet altijd voor de meest prettige luisterervaring, waardoor de muziek voor velen enkel in de laatste akte echt bevredigend zal zijn. Tot die tijd zullen de liefhebbers van tonale, melodieuze muziek het moeten doen met fragmenten van het vader-zoon piano-thema, dat pas echt wordt uitgewerkt in het dramatische en grootschalige Caleb Leaves.
Tijdens die laatste momenten is de verleiding groot om de gedachten te laten afdwalen naar Dark City, die eerdere duistere sciencefictionfilm van Alex Proyas, waar ook Trevor Jones in de laatste akte zwaar en luidruchtig mocht zijn. Maar in tegenstelling tot Beltrami liet Jones hier sterke thema's en motieven terugkeren, zonder de duisternis te relativeren. Beltrami krijgt dit maar niet voor elkaar: zijn thema's zijn gewoonweg niet memorabel genoeg, waardoor de herhalingen ervan op groot koperwerk tijdens Thataway! nauwelijks herkenning oproepen. Deze stukken zullen daardoor nooit dezelfde status genieten als het imposante You Have the Power.
02. Door Jam (0:30)
