Star Trek: Het stokje overgenomen

J.J. Abrams heeft iets met televisieseries. Niet alleen creëerde hij eigenhandig de populairste tv-hit van het moment (LOST), ook blaast hij graag nieuw leven in oude kijkcijferkanonnen. Na de make-over van Mission: Impossible III, waagt hij zich nu aan Star Trek. Wat betekent dat ook zijn vaste componist Michael Giacchino zich verder specialiseert in het heruitvinden van oude klassiekers.

De grote klus

Nu is dat Giacchino wel toevertrouwd; niet alleen sleutelde hij al aan Lalo Shifrins klassieke M:I thema, hij startte zijn filmcarrière zelfs met een hommage aan John Barry’s James Bond muziek (The Incredibles) en liet onlangs nog zijn eigen versie horen van Akira Ifukube’s monstermuziek voor de Cloverfield overture. En alsof dat nog niet voldoende ervaring met oude meuk is, verwerkte hij vorig jaar nog in Speed Racer het oude televisiethema van Nobuyoshi Koshibe. Genoeg geknutseld dus, nu: ‘the big one’.

Want om meerdere redenen mag wel geconstateerd worden dat zijn update van het muzikale Star Trek universum zijn meest gewaagde klus tot nu toe is. Het is immers een franchise waar voorheen grootmeesters als Jerry Goldsmith en James Horner niet alleen een goede score voor afleverden, maar volgens kenners zelfs ‘één van de besten uit hun carrière’. Bovendien is Alexander Courage’ oorspronkelijke thema voor die allereerste televisieserie inmiddels alom geliefd onder de ‘trekkies’. Grote schoenen te vullen, dus.

In ieder geval was er één troost; Abrams wilde een ‘year one’ verhaal, wat betekende dat Michael de Casino Royale route mocht nemen. Oftewel; geen klassieke thema’s tot aan de end credits. Kirk is immers nog een broekie, Spock een groentje en van de Enterprise is de verf nog nat, dus: een minimale kans dat de Courage-fans hun geliefde melodie verkracht zagen. Wat hij wél deed, was het verwerken van klassieke Trek-instrumenten in de muziek, zodat zijn creatie niet buiten de toon zou vallen. En dus opent hij de score met een hoorn, welke vervolgens, tezamen met ander koperwerk, de kleur van de muziek zal bepalen.

Onderontwikkeld

Omdat hij pas in de laatste tien minuten dat overbekende thema van stal mocht halen, moest Giacchino in de daaraan voorafgaande twee uur iets anders verzinnen. En dus introduceert hij één thema; een onderontwikkelde melodie welke eerlijk gezegd het midden houdt tussen een thema en een motief, maar, evenzogoed gebruikt wordt als thema. Op deze manier creëert hij alsnog een muzikale basis waaruit hij kan werken, zonder de luisteraar het idee te geven dat de personages en gebeurtenissen een voorafgaande geschiedenis kennen.

Maar hoewel de credits in het boekje toch echt aangeven dat enkel in de laatste twee tracks de oude thematiek naar voren komt, zou je toch zweren dat Giacchino zich al eerder waagt aan het oude muzikale universum. En misschien is dat wel het grootste testament van zijn aanpassingsvermogen; het lukt hem om zijn eigen klanken zo dicht naast dat van de bestaande thema’s te plaatsen, dat je bijna niet opkijkt wanneer hij plots (bijna stiekem) enkele noten citeert uit een van de oude series.

De door de film aan hem opgelegde limitaties brengen echter ook nadelen met zich mee; hoewel het ‘hoofdthema’ eigenlijk onvoldoende uitgewerkt is om een volledige score te kunnen dragen, is het wel juist deze melodie welke te pas en te onpas wordt opgerakeld tijdens de actie. Het zorgt dat de monothematische opzet van het geheel eigenlijk niet goed uit de verf komt; wanneer het voor de zoveelste keer wordt opgevoerd, ben je het wel zat.

Verrassing...

Toch komt Giacchino er ruimschoots mee weg, wat hij vooral te danken heeft aan Tim Simonecs uitstekende orkestraties en zijn eigen ouderwets goede beheersing van het traditionele orkest. Het is goed om te weten dat er nog altijd jong talent is die zo'n orkestrale klank in stand weet te houden, nu de oude meesters langzaamaan steeds ouder worden.

Hoewel Giacchino pas tijdens de end credits, met behulp van een groots koor, de epische ruimteopera-klank bereikt, houdt hij ook de voorgaande drie kwartier je aandacht vast dankzij een prima combinatie van zijn eigen jeugdige stijl en hommage aan de ouderwetse avonturenmuziek. Die laatste suite herbergt overigens nog een klein hoogtepunt; voor wie het thema van Courage in de grote climax niet herkent (kortom, wie opgroeide met de Generations reeks in plaats van de originele serie), wacht in de laatste 20 seconden nog een fijne verrassing...

Nu steeds meer nieuwe-generatie-componisten van de traditionele, zuiver organische orkestrale klank afstappen, is het fijn te weten dat sommige jongelingen de kunst van die klank nog wel meester zijn. Michael Giacchino is zo'n talent die deze stijl in leven poogt te houden, waar zijn ouderwets avontuurlijke Star Trek score een mooi voorbeeld van is. Hoewel zijn thematische ontwikkeling te wensen overlaat, levert de End Credits diverse aangename verrassingen op. En ook voor de rest is Trek '09 een heerlijke combinatie van traditioneel vakmeesterschap en een frisse, jonge klank.