Transsiberian: Praat nooit met vreemden

“In Amerika vind je de waarheid in een boek. Voor de waarheid in Rusland heb je een schep nodig. Er ligt niets goeds onder de sneeuw van Siberië”, is de waarschuwing van een Russische medepassagier. Het Amerikaanse stel Roy en Jessie laat het gelaten over hen heen komen tijdens hun treinreis door Siberië, niet wetende dat het een waarheid als een koe is.

Eigenaardig stelletje

Veel meer is Roy (Woody Harrelson) geïnteresseerd in het feit dat de Russische rails een andere breedte hebben dan de Chinese, zodat op de grens de trein van onderstel gewisseld moet worden. Daarnaast verschuilt Jessie (Emily Mortimer) zich achter haar camera om van de lokale bevolking plaatjes te schieten. Het stel keert terug van een ontwikkelingsproject in Beijing en neemt op de terugweg de tijd om naar huis te keren met de legendarische Transsiberië Express. Op deze treinreis, van zo’n 7.865 kilometer, ontmoeten ze de rugzaktoeristen Carlos en Abby waarmee ze samen optrekken. De reis krijgt echter een onverwachte wending als Roy de trein mist na een korte tussenstop. Jesse besluit op het volgende station op hem te wachten, maar al snel merkt ze dat haar reisgenoten een eigenaardig stelletje zijn.

Regisseur Brad Anderson doet oude tijden een beetje herleven met Transsiberian, de moeilijke opvolger van zijn succesfilm The Machinist, waarin de graatmagere Christian Bale zijn kunsten mocht vertonen. Weg zijn de Lynchiaanse invloeden. Die hebben hier plaats gemaakt voor een recht-toe-recht-aan suspense thriller in de traditie van Agatha Christie’s Murder on the Orient Express of die verwijst naar Hitchcock’s The Lady Vanishes. Ook Transsiberian is een zorgvuldig en klassiek geconstrueerde film die heel duidelijk de spelregels volgt van bovengenoemde meesters. Zo wordt de kijker lang in het ongewisse gelaten over de motieven van de personages. Iedereen lijkt een dubbele agenda te hebben waardoor Anderson heel duidelijk een spanningsboog wil maken.

Dubbel agenda

Dat dit niet altijd even gelukkig uitpakt, komt doordat Anderson zich een aantal ongeloofwaardige kunstgrepen veroorlooft. Zo lijkt het alsof de plotselinge verdwijning van Roy het resultaat is van een misdaad, maar al snel blijkt dat hem niets is overkomen. Veel meer zorgen moeten hij en Jessie zich maken om politie-inspecteur Grinko (een goede onderkoelde rol van Sir Ben Kingsley), die bijna vanuit het niets opduikt en ook al een dubbele agenda blijkt te hebben. Dat Transsiberian op den duur ook wat rommeliger wordt door een aantal ongeloofwaardige plotwendingen, nemen we dan ook maar voor lief, want de spannende conclusie en het gebruik van een minimale soundtrack maakt veel goed.

Is de boodschap hier dat je het schijfje beter niet oppikt? Je zou het bijna denken, maar dan moet je wel de prachtige vergezichten missen die Anderson zo mooi op film weet te zetten. Met gebruik van vooral handheld camerawerk heeft de regisseur een goed oog voor het kille Russische achterland. De besneeuwde landschappen van het ruwe Siberië weet hij imponerend en op momenten zelfs claustrofobisch neer te zetten. Hetzelfde doet hij met de mensen die in dit barre land moeten leven. De camera blijft dicht op de huid en geeft weinig ademruimte.

Goede reclame?

"Vroeger leefden we in het donker, nu sterven we in het licht", is het antwoord van Grinko als Roy vraagt of het nu niet beter leven is in Rusland dan ten tijde van de communistische overheersing. Anderson weet op deze manier ook de bevreemdende werking van een andere cultuur goed uit te spelen, met alle tradities en donkere kanten van een maatschappij van dien, waar we in het westen helemaal niets van af weten. Of dat erg goede reclame is voor de Russische spoorlijnen laten we dan maar even in het midden.

DVD bespreking

Deze uitgave van Paradiso heeft letterlijk niets om het lijf. Behalve een aantal trailers van binnenkort te verschijnen films, bevat deze uitgave van Transsiberian geen extra’s. Het beeld is met een formaat van 2.35:1 (16:9) dik in orde. De kleuren zijn scherp en het beeld vertoont geen zichtbare gebreken. Ook het Dolby Digital 5.1 geluid is prima, hoewel het DTS kanaal iets uitgebalanceerder klinkt. Aan de ondertiteling mag wel iets gedaan worden. Op momenten verschijnt dit te laat in beeld of zijn de zinnen zichtbaar krom en met taalfouten geschreven.

Brad Andersons Transsiberian is een ietwat rommelige opvolger van zijn succesfilm The Machinist. De Lynchiaanse invloeden hebben plaats gemaakt voor een suspense thriler in de traditie van Agatha Christie, die op momenten erg spannend is maar ook gebreken vertoont door een aantal ongeloofwaardige plotwendingen. Dat neemt niet weg dat Transsiberian erg mooi gefilmd is en vol zit met dubbele agenda’s, morele overwegingen en cultuurverschillen.