Hoewel velen dachten dat het onverfilmbaar was, is er vanaf het moment dat Watchmen in de loop van 1986-1987 als twaalfdelige comic serie werd gepubliceerd, interesse vanuit de filmwereld. Niet zo vreemd als we de strip er op naslaan. Het complexe verhaal, bestaande uit twaalf hoofdstukken, begint met de moord op Edward Blake, a.k.a. The Comedian. Het is 1985, maar het is een ander jaartelling dan die we kennen; Nixon is nog steeds president, de Vietnam oorlog is door de Amerikanen gewonnen en superhelden bestaan echt. Behalve de blauwe supermens Dr. Manhatten, die de macht heeft om atomen te veranderen, hebben deze gemaskerde vigilantes geen van allen superkrachten. Met hun strakke maillots en vaak verknipte psyche brengen ze de overheid zo vaak in verlegenheid dat een wet de activiteiten van superhelden verbiedt. Alleen de psychopathische Rorschach draagt het masker nog en vermoedt dat na de moord op Blake een complot gaande is om alle oude superhelden te vermoorden.Niet zonder kleerscheuren
De gedetailleerde en filmische tekeningen van Dave Gibbons en de rijke en complexe plot over de deconstructie van de superheld van Alan Moore zette in de jaren tachtig het traditionele superhelden genre, samen met Frank Millers' The Dark Knight Returns (over Batman als vijftigplusser), op zijn kop. Superhelden waren niet alleen maar rare types in maillots, maar draaiden door, ze werden opgenomen in psychiatrische inrichtingen en soms zelfs verkracht. Watchmen graaft diep in de psyche van de vigilante en plaatst de personages in een donkere en duistere wereld waar continu het gevaar heerst van de wapenwedloop met de Russen. De straten zijn grauw en het verkeerde steegje inlopen, betekent dat sommige mensen er niet zonder kleerscheuren van af komen.Na Christopher Nolans donkere Batman verfilming The Dark Knight lijkt de tijd rijp voor een Watchmenfilm. De complexe vertelling levert sinds 1989 echter genoeg hoofdbrekens op. Twaalf hoofdstukken verfilmen van een strip die literaire hoogten bereikte, vanwege de vele morele overpeinzingen en dubbele bodems, blijkt geen gemakkelijke opgave. Regisseur Terry Gilliam achtte Watchmen, na een gesprek met Moore, niet verfilmbaar en ook Darren Aranofsky vertilde zich aan het verhaal. Paul Greengrass kwam nog het dichtst in de buurt, maar moest vanwege budgettaire redenen halverwege de voorbereidingen afhaken.
Comic is geen zielig neefje
Het zal kluizenaar, zelfverklaard magier en schrijver Alan Moore (1953) een worst zijn. Hij weigert inmiddels elk contact met de filmwereld. In een interview met de Britse journalist Ian Winterton zegt hij hier over: "Het medium film is gehandicapt, omdat het een hoop techniek vraagt en peperduur is. Daarnaast zijn er financiële belangen die dwars over alle artistieke belangen heen walsen. Ik schrijf comics, een medium waarin je dingen kunt doen die in een ander medium onmogelijk zijn. De comic is zeker niet het zielige neefje van de film."
Dat weerhield Hollywood er niet van om Moore’s From Hell, The League of Extraordinary Gentlemen en V for Vendetta (werk waar hij niet de rechten over heeft) in de grabbelton te gooien. Er zou nauwelijks iets van zijn eigen invloed overeind blijven, zo vond ook de schrijver zelf: "Ik heb From Hell een eerlijke kans gegeven, maar na tien minuten heb ik de film afgezet omdat ik door had dat de film een karikatuur was van mijn eigen werk." Of Moore de andere twee verfilmingen van zijn werk heeft gezien, is onduidelijk. Feit is dat Moore zelfs zo ver gaat dat hij elk honorarium voor verfilmingen weigert ("geef maar aan de tekenaar") en zijn naam niet op de titels wil zien.Vloek
Met Watchmen is het al niet anders. Voor zelfverklaarde fanboy Zack Snyder (Dawn of the Dead, 300) mag met het regisseren van Watchmen dan een jongensdroom in vervulling zijn gegaan, Moore laat in interviews zijn onvrede duidelijk blijken. Snyder liet zich publiekelijk uit over zijn wens dat Moore de film ooit nog eens op een regenachtige middag zou bekijken. "Ik hoop dat het ergste is dat hij denkt: ze hebben er toch niet zo’n zooitje van gemaakt als ik dacht." Moore reageerde vervolgens met: "Is dat het ergste? Ill never watch the fuckin thing." Sterker nog: de zelfverklaarde magiër riep zelfs een vloek uit over de hele onderneming.Moore moet wel even in zijn vuistje hebben gelachen toen het er even op leek dat Watchmen het daglicht nooit zou zien. Regisseur Zack Snyder was al druk bezig met filmen toen studio 20th Century Fox claimde nooit afstand te hebben gedaan van de filmrechten van Watchmen. Een federale rechter in Los Angeles besliste dat Fox inderdaad de distributierechten van Watchmen bezit. Deze uitspraak was niet alleen slikken voor filmstudio Warner Bros, die de meer dan honderd miljoen kostende film van Zack Snyder financierde, de claim van Fox liet ook veel fans niet onberoerd.
Oh, de ironie
Moore zelf vond de juridische verwikkelingen allemaal maar ironisch, liet hij weten in een interview met The Los Angeles Times. Even leek het er dan ook op dat de 'vloek' zijn uitwerking zou doen gelden, maar inmiddels hebben de twee filmstudio’s een overeenkomst gesloten waarin vaststaat dat Fox een aanzienlijk bedrag op haar rekening kan bijschrijven en een percentage van de opbrengsten krijgt. Het moet Warner Brothers met een vieze smaak in de mond hebben achter gelaten, omdat het nu alleen maar moeilijker wordt om het meer dan 100 miljoen kostende R-rated spektakel kiet te laten draaien. Een zware opgave die met de strenge kijkwijzer (Watchmen zit immers vol met sinister geweld en seks) in de Verenigde Staten nu wel erg moeilijk wordt.Onverfilmbaar blijkt Watchmen dus niet te zijn, maar het is afwachten hoeveel er van het complexe verhaal overeind blijft. Voor de hardcore-fans van de strip zal het waarschijnlijk moeilijk te verkroppen zijn dat veel elementen de film niet hebben gehaald. Voor de kijker die de comic niet kennen, is het de vraag of Snyders film vanwege de donkere ondertoon en de complexheid van de vertelling wel voor hun is weggelegd. De grote vraag is dan ook: Who watches the Watchmen? Alan Moore zeker niet.
